Motivatie. Waar de brandstof vandaan komt.

Hoe het eruitziet als dit je laagste schakel is

Gedrag, geen gevoel. Dit is wat anderen zien als motivatie je zwakste schakel is.

• Je wacht op het juiste moment. Plannen schuiven op tot het beter voelt of er meer rust is. Die dag komt niet.
• Al je inzet hangt aan een prikkel van buiten. Valt de bonus, de deadline of de goedkeuring weg, dan stopt het gedrag onmiddellijk.
• Je taal is moeten-taal. In de beschrijving van je werk komt vrijwel uitsluitend ik moet voor en nauwelijks ik wil.
• Je presteert alleen op de goede dagen. Op de dagen zonder zin gebeurt er niets, precies daar waar het verschil gemaakt wordt.
• Je haakt af bij de eerste tegenslag. Je bent enthousiast begonnen zonder rekening te houden met tegenwind.
• Het resultaat is de enige reden. Geen plezier in de activiteit zelf, dus terugval naar comfort zodra het resultaat er is.
• Erkenning is de motor. Het werk wordt gemeten aan zichtbaarheid in plaats van aan eigen voortgang.
• Alles ligt buiten jezelf. Verwijzen naar omstandigheden, naar anderen, naar geluk dat een ander wel had.

Lees het hele model in de white paper. Download gratis

Wat motivatie hier betekent

Motivatie is de energie die je in beweging zet. Het bepaalt of je doorgaat of stopt. Meer is het niet, en wie erop gaat zitten wachten is al verloren.

Het scharnier van deze schakel is de bron. Brandstof van buiten werkt met een prikkel: je wilt een beloning krijgen of iets voorkomen. Dat werkt, en het werkt hard. Als de prikkel groot genoeg is doen mensen meer dan ze uit zichzelf zouden doen. Het ebt alleen weg. Zodra de beloning binnen is heb je een nieuwe prikkel nodig, en uiteindelijk loop je tegen een plafond aan. Brandstof van binnen komt uit iets dat van jou is. Die raakt niet leeg als de omstandigheden veranderen, omdat de omstandigheden die niet geleverd hebben.

Het tweede mechanisme is de omkering die bijna niemand maakt. Je hoeft niet eerst gemotiveerd te zijn om iets te doen. Je moet iets gaan doen om gemotiveerd te raken. Je voelt het niet voor de gym, je voelt het erna. Niet voor de eerste zin, wel bij het teruglezen. Daarmee verschuift motivatie van iets waarop je wacht naar iets dat je organiseert.

Zo bekeken is motivatie een systeem en geen stemming. Ritme, helderheid, herstelmomenten en mensen die je eraan houden. Mensen overschatten wat motivatie is en onderschatten wat structuur, herhaling en een helder doel voor ze kunnen doen.

Onder druk telt dit omdat brandstof van buiten als eerste wegvalt. Wie er staat voor status of geld haakt af op het moment dat de kosten hoger worden dan de beloning. Op de dagen dat het gevoel ontbreekt neemt discipline het over, zolang je handelt vanuit iets dat van jou is. Juist op die dagen wordt het verschil gemaakt.

Waar het mee verward wordt

Motivatie en zin hebben

Zin is een dagstemming. Motivatie is weten waarom je iets doet, ook als je er even geen zin in hebt. Laat je je gedrag afhangen van zin, dan word je een speelbal van je gevoel.

Motivatie en discipline

Geen concurrenten, een estafette. Op de dagen dat motivatie ontbreekt neemt discipline het over. De beweging die discipline oplevert brengt de motivatie terug.

Moeten en willen

Het kernonderscheid. Moet je iets, dan zit er druk achter en wordt je gedrag geleid van buitenaf. Wil je iets, dan komt de drijfveer van binnen. Je herkent het aan je eigen reactie op een taak.

Motivatie en druk van buiten

Externe druk is geen brandstof. Sociale goedkeuring is de sterkste variant ervan, en het gevaar is structureel: zodra de goedkeuring wegvalt, valt de motivatie mee weg.

Motivatie en een doel

Een doel geeft richting, motivatie beweegt je erheen. Een diepe wens die is omgezet in een doel is brandstof. Een doel dat een ander voor je stelde is een verplichting met een deadline.

Weerstand en gebrek aan motivatie

Weerstand ervaren is normaal en vaak nodig om verder te komen. Op de bank willen blijven betekent niet dat de motivatie weg is, het betekent dat je brein de weg van de minste weerstand kiest.

Passie en een vonk

Passie is niet iets magisch en geen vonk die je ineens krijgt. Het is een zoektocht naar wat je nieuwsgierig maakt en waarin je zo graag beter wilt worden dat de tijd verdwijnt. Passie wordt gebouwd.

Wat het onderzoek laat zien

Het onderscheid tussen motivatie van binnen en van buiten komt van Deci en Ryan, met autonomie, competentie en verbondenheid als de drie voorwaarden eronder. Wat hier is toegevoegd is de praktische kant: de bron bepaalt niet alleen de kwaliteit, die bepaalt vooral de houdbaarheid op het moment dat de kosten oplopen.

Waarom een hoge score elders dit niet opvangt

Motivatie levert de energie. Routines zijn wat die energie overbodig maakt op de dagen dat ze er niet is. Met je routines op orde ben je voor een prestatie niet afhankelijk van een gevoel dat komt en gaat, en daarmee is een zwakke motivatieschakel voor een deel op te vangen.

Voor een deel. Wat routines niet opvangen is de vraag waarvoor het allemaal is. Een systeem dat draait op brandstof van buiten blijft draaien tot de prikkel wegvalt, en dan blijkt er niets onder te zitten.

De koppeling met commitment gaat de andere kant op. Commitment levert de keuze die niet afhangt van energie. Motivatie is de startmotor, commitment is wat er gebeurt in het dal erna.

Waar het werk begint

Breng eerst in kaart wat je van buiten motiveert. Wat doe je nu puur omdat het moet. Wat gebeurt er als de prikkel verdwijnt, zou je dit blijven doen. En wat vind je hier werkelijk aan, los van beloning of straf. Dat is diagnose en geen oordeel: beseffen dat je iets doet omdat het moet, laat zien dat je mogelijk een pad loopt dat nog niet bij je past.

Buig daarna om van moeten naar willen. Zoek per activiteit het aspect dat je wel trekt en verplaats je aandacht daarheen. Formuleer een intentie voor de komende week waarin de eigen reden vooropstaat in plaats van het externe resultaat, en noteer aan het eind wat er in je gedrag veranderde.

Zoek je vuur via nieuwsgierigheid. Maak een lijst van vijfentwintig dingen waar je interesse in hebt, groot of klein. Kies er vijf uit waar je de meeste energie bij voelt en schrijf per onderwerp op wat je erin triggert. Denk terug aan momenten waarop je de tijd vergat en kijk waar die interesses elkaar overlappen. Op dat kruispunt ontstaat iets dat langer meegaat dan een prikkel.

Vind je niets en loop je nergens warm voor, dan is de eerlijke vervolgvraag of je wel op je eigen voorwaarden leeft. Dan is dit precies het moment om de oefening vaker te doen.