Identiteit. Wie je bent als de rol wegvalt.

Hoe het eruitziet als dit je laagste schakel is

Gedrag, geen gevoel. Dit is wat anderen zien als identiteit je zwakste schakel is.

• Je stelt jezelf voor met functie, cv en prestaties. Zodra dat wegvalt val je stil.
• Je kunt je kernwaarden niet benoemen. Voelen doe je ze wel. Elke lastige keuze wordt daardoor opnieuw vanaf nul beredeneerd.
• Je spreekt in labels. Zo ben ik nu eenmaal. Het gedrag wordt gepresenteerd als vaststaand feit in plaats van als kant die aan of uit kan.
• Je zet altijd dezelfde kant voorop, ook als de situatie daar niet om vraagt. Fel worden bij kritiek, terugtrekken, of overcompenseren, steeds dezelfde reflex.
• Je toont geen zwakte, ook niet bij mensen die je vertrouwt. Grappen, sarcasme en een het komt wel goed op het moment dat een eerlijk antwoord nodig is.
• Na elke prestatie zoek je bevestiging en word je er leeg van. Twijfelt iemand aan je kunnen, dan ga je harder werken.
• Je past je gedrag aan per gezelschap om erbij te blijven horen. Dat noem je flexibiliteit.
• Bij de eerste tegenwind keer je terug naar wat vertrouwd is en zeg je dat je er alles aan hebt gedaan.

Lees het hele model in de white paper. Download gratis

Wat identiteit hier betekent

Identiteit is in dit model geen karakterschets. Het is een positiebepaling. Je leven is een landkaart en om een route te kunnen uitzetten heb je twee punten nodig: waar je naartoe wilt en waar je nu staat. Het tweede punt is het punt dat vrijwel iedereen overslaat. Mensen willen ergens naartoe, weten niet waar ze staan, en gaan bewegen in de hoop onderweg een herkenningspunt tegen te komen. Dat is geen strategie, dat is gokken.

Onder die positiebepaling ligt een mechanisme. Iedereen ontwikkelt in de loop van het leven een aantal kanten die ooit een functie hadden: ze hielpen overleven, ergens bij horen, of zich onderscheiden. Ze ontstonden als antwoord op iets wat op dat moment reëel was. Ze verzamelen zich rond de kern en houden afwijzing, schaamte en teleurstelling op afstand. Het probleem is niet dat ze bestaan. Het probleem is dat ze na verloop van tijd de leiding nemen. Op een gegeven moment word je geleid door wie je denkt dat je moet zijn in plaats van door wie je bent.

De tweede laag is de omgeving. In de cirkel waarin je opgroeit neem je overtuigingen, normen en waarden over van de mensen die het dichtst bij je staan, zonder referentiekader om te zien dat er buiten die cirkel iets anders bestaat. Wat normaal was, was simpelweg alles wat je kende. Bij elke nieuwe cirkel komen er kanten bij die passen bij die omgeving. Een groot deel van wat mensen hun identiteit noemen is daarmee overgenomen materiaal.

Onder druk telt dit omdat de tijd om te overwegen dan verdwijnt. Met heldere kernwaarden hoef je niet meer na te denken over hoe je handelt als het moeilijk wordt: de keuze is al gemaakt, omdat ze geworteld is in wie je bent. Zonder die helderheid val je terug op je dominante kant en draai je hetzelfde script af. Dat is duur. Je neemt dan beslissingen die de rol dienen in plaats van het doel.

Waar het mee verward wordt

Identiteit en cv

De scherpste test is de vraag om jezelf voor te stellen zonder te vertellen wat je hebt gedaan. Definieer je jezelf door wat je wás, dan sluit je de deur naar wat je kunt worden.

Identiteit en rol

Een rol kan zo diep gaan zitten dat die als identiteit voelt. De vraag die dan telt is niet wie je bent zonder die rol, het is of je die loslaat of er iets nieuws mee bouwt.

Identiteit en een kant van jezelf

Het verschil zit in de formulering. Mensen zeggen zelden dat ze een perfectionistische kant hebben. Ze zeggen dat ze een perfectionist zijn. Zodra dat onderscheid verdwijnt, verdwijnt ook de verbinding met wie je werkelijk bent.

Identiteit en imago

Het masker beschermt het imago. Zolang niemand je ziet wankelen, hoef je jezelf ook niet af te vragen hoe stevig je eigenlijk staat.

Nu en straks

De identiteit die je nu hebt is niet degene die je doel gaat halen. Lag het binnen bereik, dan had je het al. Er moet dus iets veranderen, en dat ben jij.

Kernwaarden en opgeschreven waarden

Waarden die aan een bureau geformuleerd zijn en op een poster hangen zijn geen kernwaarden. Ze worden het pas als mensen erin gevormd worden.

Regisseren en onderdrukken

Het werk is niet die kanten vernietigen, ze hebben je jarenlang geholpen. Het werk is herkennen waar ze vandaan komen en bewust kiezen wanneer je ze inzet. Dat is leiderschap.

Wat het onderzoek laat zien

Dat verklaart waarom aanpassen aan de groep zo hardnekkig is. Het is geen zwakte van karakter. Het systeem behandelt buiten de groep vallen als gevaar, en gedraagt zich daarnaar.

Waarom een hoge score elders dit niet opvangt

De acht schakels compenseren elkaar niet. Je presteert op het niveau van je laagste, en dat is een gevolg van hoe de acht op elkaar inwerken.

Een presterende kant kan een wankele identiteit heel lang overeind houden. Die levert resultaat en van buiten ziet niemand het verschil. De prijs staat er wel: een continue inspanning om niet door de mand te vallen. Commitment en motivatie dragen dan de last die de fundering niet draagt. Dat is structureel energieverlies, en het wordt pas zichtbaar als er even geen wedstrijd is.

Naar doelen loopt dezelfde lijn. Ken je je startpunt niet, dan stel je doelen die de rol bevestigen in plaats van doelen die je verder brengen. Die kun je halen en er leeg van achterblijven.

Waar het werk begint

Bepaal je startpunt. Dat is de stap die vrijwel iedereen overslaat, en zonder positie kun je geen koers bepalen.

Daarna komen er drie dingen, in deze volgorde. Inventariseer de momenten die je gevormd hebben, per levensfase, ook de momenten die je liever vergeet. Breng je eigen kanten in kaart en geef ze een naam, door te kijken hoe je reageert op stress, kritiek en succes. Destilleer je kernwaarden uit die geschiedenis in plaats van uit een lijstje: neem drie tot vijf momenten met impact, zoek per moment het principe dat je keuze stuurde, en beschrijf per waarde hoe die in je gedrag zichtbaar wordt.

De randvoorwaarde bij elke stap is radicale eerlijkheid. Dit is je vertrekpunt en een vertrekpunt dat je mooier maakt dan het is, klopt niet.